Мазмунга өтүү
Кыргыз альпинизм музейи
Аскачылыктын тарыхы

Кыргызстанда альпинизмдин негизделиши

01 май 2026

Кыргызстанда альпинизмдин негизделиши

1927-жыл – Кыргызстанда туризмдин негизделиши. 1936-жылдын 5-августу – Кыргызстанда альпинизмдин негизделиши.

1927–1934

1927-жыл – Кыргызстанда туризмдин негизделиши. Пржевальск шаарында биринчи секция И. Гречишкин тарабынан, ал эми Фрунзе шаарында К. П. Студенцов тарабынан түзүлгөн. Эки секциянын ишмердиги чалгындоо мүнөзүндө болгон.

1934-жыл – Кыргыз ССРиндеги альпинизмдин алгачкы кадамдары. Биринчи альпинизм секциясы В. В. Озаровский тарабынан түзүлгөн. Анын тобу Комсомолец чокусуна биринчи болуп чыккан.

1936. Жети-Өгүздөгү альпинизм мектеби

1936-жылдын 5-августу – Кыргызстанда альпинизмдин негизделиши. 5 адамдан турган биринчи топ – В. Рацек, К. Байгазинов, И. Оксенич, А. Чайбеков, Титаренко – М. Погребецкийдин жетекчилиги алдында Жети-Өгүздөгү альпинизм мектебине жөнөтүлгөн. Кийин алар Кыргыз ССРиндеги биринчи альпинизм инструкторлору болуп калышкан. К. Байгазинов «СССР альпинисти» төш белгисинин биринчи ээси болгон.

1937-жыл – кыргыз альпинизминин өнүккөн мезгили

Бул жылы Москвадан Фрунзе шаарына Н. П. Попов жана Г. И. Белоглазов келишкен. Алардын жетекчилиги астында көптөгөн жергиликтүү чокуларга алгачкы чыгуу ишке ашкан.

1937-жылдын июнь айында Кыргыз Компартиясынын чокусуна (азыркы Караулды чокусу), 4483 м бийиктикке 12 адамдын катышуусунда альпиниада өткөрүлгөн (анын ичинде Н. Попов, Г. Белоглазов, В. Рацек, И. Оксенич).

1937-жылдын июль айында альпинисттер тобу (Г. Белоглазов, Н. Попов, В. Рацек, И. Оксенич, К. Байгазинов, К. Порошина) Манас чокусуна (4370 м) чыгышкан. Бул чоку «I баскычтагы альпинист» наамына зачеттук чоку катары тандалган.

1937-жылдын июль айында төрт адамдан турган топ — Г. Белоглазов, Н. Попов, В. Рацек, К. Байгазинов — Каракол чокусуна (5216 м) экспедиция жасаган (Байгазинов гана чокуга чыга алган эмес).

1937-жылдын август айында А. Летаветтин Нансен чокусуна (5697 м) экспедициясы өткөрүлгөн. Чокуга В. Рацек, Н. Попов, Г. Белоглазов, И. Черепов чыгышкан.

1937-жылдын сентябрь айында төрт альпинисттен турган топ (И. Черепов, В. Мухин, Н. Попов, В. Рацек) Сталин Конституциясы чокусуна (5284 м) чыгышкан. Анын чокусунан алар Жеңиш чокусун көрүшкөн.

Боривой Маречек 1937-жылы О. Д. Аристовдун инструкторлор мектебин бүтүргөн (бардыгы 9 адам).

1939

1939-жылдын 20-августу – В. Рацек, И. Кенарский жана В. Березин курамындагы топ тарабынан Жигит чокусуна (5170 м) чыгыш кыркасы аркылуу биринчи чыгуу ишке ашкан.

Боривой Маречек бир тууганы Владивой жана эки катышуучу (Б. Михайлов жана Р. Любченко) менен бирге 1939-жылы Ала-Арчанын жогорку бөлүгүндөгү Логвиненко (4361 м) – Токтогул (4350 м) чокуларынын траверсин (4Б татаалдык категориясы) өткөн.

Кыргызстанда альпинизмдин негизделиши
Кыргызстанда альпинизмдин негизделиши
Кыргызстанда альпинизмдин негизделиши
Кыргызстанда альпинизмдин негизделиши
Кыргызстанда альпинизмдин негизделиши
Кыргызстанда альпинизмдин негизделиши

Журналдан дагы